Ísland keppti í Ecotrophelia í London

24.11.2017 12:38

Ecotrophelia  keppnin var haldin í London þann 21. og 22. nóvember síðastliðinn. Keppnin hvetur til nýsköpunar og tengir saman nemendur, kennara, vísindamenn og sérfræðinga í matvælageiranum, með það í huga að finna umhverfisvænar lausnir í matvælaframleiðslu. Fyrir fagfólk matvælaiðnaðarins er keppnin dýrmæt uppspretta hæfileikaríks fólks, hugmynda og nýsköpunar.

Í ár tóku matvörur frá 16 löndum þátt. Vörurnar eiga flestar sameiginlegt að vera búnar til úr aukaafurðum, afurðum sem annars væru ekki nýttar og myndu enda í ruslinu. Alls kyns sniðugar hugmyndir komu fram en sigurvegari keppninnar í ár kom frá Grikklandi. Sigurvaran er drykkur sem inniheldur mysu frá jógúrtframleiðslu. Mikið magn þessarar aukaafurðar fer til spillis í mjólkuriðnaðinum og því mikilvægt að finna not fyrir hana.

Fulltrúar Íslands í keppninni í ár voru þær Hildur Inga Sveinsdóttir og Málfríður Bjarnadóttir nemar í Matvæla- og næringarfræðideild Háskóla Íslands og Margrét A. Vilhjálmsdóttir nemi í vöruhönnun við Listaháskóla Íslands. Þær framleiddu vöruna Ugly sem er eins konar grunnur sem hægt er að nýta í súpur, sósur o.fl. Varan er gerð úr grænmeti, aðallega tómötum og gulrótum, sem færi annars til spillis vegna t.d. stærðar eða annarra „útlitsgalla“. Þetta er grænmeti sem er mikið framleitt af hér á landi og því miður er einnig miklu magni sóað.

Hægt er að lesa sér betur til um vörurnar sem tóku þátt í keppninni á vefsíðu hennar: Ecotrophelia.org

Gerum okkur mat úr mörgu - Matarauður Íslands

08.11.2017 15:12

Af hverju fóru Íslendingar að nota mjólkursúr til að geyma matinn sinn? Hver eru matarsérkenni vesturlands? Var kræklingasúpa margreynt ráð við svefnleysi fyrr á öldum? Hver er sérstaða íslensks hráefnis? Hvar og hvenær eru matarviðburðir? Hvernig hefur sjálfbærni í matvælaframleiðslu áhrif á heilsu okkar? Hvað gera matarfrumkvöðlar?

 

Þetta og svo margt fleira sem tengist mat og matarmenningu okkar Íslendinga er að finna á nýrri vefsíðu Matarauðs Íslands. Tilgangur vefsíðunnar er að vekja athygli á fjölbreytileika og gæðum íslensks matar og þær ríkulegu hefðir sem við búum við. Verum þakklát fyrir gjöful mið og fjölbreytilegar landbúnaðarafurðir. Verum þakklát þeim Íslendingum sem brauðfæða okkur og leggja sig fram um að bjóða okkur upp á hreinar afurðir úr faðmi íslenskrar náttúru.Matur er stór hluti af ímynd þjóða og speglar náttúruna, söguna og tíðarandann. Matarferðaþjónusta er hratt vaxandi angi innan ferðaþjónustunnar. Hjá flestum okkur blundar þrá eftir því að tengja það sem við látum ofan í okkur við einhvern uppruna og merkingu. Að sitja á veitingahúsi í Öræfasveit með útsýni yfir stórfenglegan Vatnajökul og drekka bjór sem bruggaður er úr vatni jökulsins eða að snæða ylvolgt hverabakað rúgbrauð með taðreyktum silungi í Mývatnssveit er dæmi um það hvernig hægt er að tengja mat við landið og söguna.

Matarauður Íslands er verkefni sem heyrir undir sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. Fylgstu með á Facebook, Instagram og Twitter: @mataraudur

Glænýtt myndband um matarauð okkar Íslendinga:

Í bestu gæðum (.mov)

Í ágætum gæðum (.mp4)

Frekari upplýsingar veitir Brynja Laxdal, verkefnastjóri Matarauðs Íslands í síma 8601969 eða á brynja.laxdal@anr.is 

 

Úr haga í maga

02.10.2017 16:44

Mjólkin kemur svo sannarlega víða við á leið sinni úr haga í maga! Mjólkin er dýrmæt afurð sem hefur farið í gegnum langt framleiðsluferli áður en hún endar hjá okkur neytendum.

Því er mjög mikilvægt að hugsa sig vel um áður en maður sóar fullkomlega góðum mjólkurafurðum. Til þess að meta gæðin er lang best að einfaldlega treysta á sín eigin skynfæri, Nota nefið, lykta og smakka. Það er nefnilega ekkert hættulegt, því "Best fyrir" dagssetningin á mjólkurvörum er ekki það sama og "síðasti neysludagur". Best fyrir er einungis sú dagssetning sem framleiðandinn treystir sér til þess að lofa fullum gæðum og eiginleikum vörunnar. Varan þarf samt alls ekki að vera vond eða ónýt þó hún sé komin fram yfir Best fyrir. Treystum nefinu okkar í þessu!

 

"Um framleiðsluna sjá rúmlega 26 þúsund mjólkurkýr sem búa á 600 kúabúum víðsvegar um landið. Þær skila af sér um 3 milljónum lítra af mjólk í hverri viku sem mjólkurbíllinn sækir og keyrir til afurðastöðva þar sem hún verður að yfir 300 tegundum mjólkurvara." Lesið meira og sjáið nýtt myndband á www.naut.is 

Horfa á myndband: ÚR HAGA Í MAGA

 


Minni matarsóun - minni losun!

28.08.2017 14:27

Síðastliðið vor undirrituðu sex ráðherrar í ríkisstjórn Íslands samstarfsyfirlýsingu um gerð aðgerðaráætlunar í loftslagsmálum. Markmið áætlunarinnar er að Ísland geti staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt Parísarsamningnum í loftslagsmálum til 2030 með því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og auka bindingu koldíoxíðs úr andrúmslofti. Sérstök verkefnisstjórn og sex faghópar vinna áætlunina auk þess sem settur hefur verið upp sérstakur samráðsvettvangur þar sem fulltrúum haghafa og stjórnarandstöðu verður boðið að taka sæti. Aðgerðaráætlunin skal liggja fyrir lok þessa árs.

Faghóparnir sex vinna nú að aðskildum þáttum aðgerðanna, þ.e. um samgöngur, orku og iðnað, sjávarútveg, landbúnað, ferðamennsku og minni sóun og úrgangsmál. Í faghópi um minni sóun og úrgangsmál sitja fulltrúar umhverfis- og auðlindaráðuneytis, Umhverfisstofnunar og Sambands íslenskra sveitarfélaga. Miða tillögur hópsins að því dregið verði annars vegar úr urðun, enda á útstreymi gróðurhúsalofttegunda frá úrgangi að mestu uppruna sinn að rekja til urðunarstaða, og hins vegar að aðgerðum sem hafa það að markmiði að draga úr myndun úrgangs.  

Í framangreindri vinnu er lögð mikil áhersla á að samfélagið allt taki fullan þátt til að tryggja langtímasýn og -árangur í minni auðlindasóun og uppbyggingu og þróun lágkolefnishagkerfis. Þetta kallar á samstillt átak stjórnvalda, atvinnulífs, félagasamtaka og almennings. Sérstakt vefsvæði tileinkað vinnunni hefur nú verið opnað á slóðinni www.co2.is. Almenningur er hvattur til að senda hugmyndir og tillögur að aðgerðum til verkefnisstjórnar á netfangið loftslag@uar.is. Til upplýsinga má nefna að Norðmenn stefna að því að helminga matarsóun í sinni loftslagsáætlun. Er tilvalið að senda verkefnisstjórn hugmyndir að aðgerðum til að minnka hvers konar sóun, ekki síst matarsóun.

Ætli þráðlausar ísskápsmyndavélar séu vænlegar til árangurs í baráttunni gegn matarsóun?

 

Fjölmenni sótti Óhóf – þörf á vitundarvakningu

18.08.2017 11:14

Óhóf, hóf til vitundarvakningar um matarsóun, fór fram á Petersen svítunni 10. ágúst sl. Atburðurinn var mjög vel sóttur, en Umhverfisstofnun var í hópi þeirra sem stóðu að viðburðinum ásamt Gamla bíó, matreiðslumeistaranum Hrefnu Sætran og samtökunum Vakandi með Rakel Garðarsdóttur í fararbroddi. Gert er ráð fyrir að tæplega 200 hafi komið saman í Óhófinu.

Atburðir þar sem boðið er upp á kræsingar úr illseljanlegum matvörum eru algengir í Evrópu. Þeir þykja skemmtileg leið til að vekja athygli á því óhófi sem við lifum í og til þess var leikurinn gerður.
Mikil umræða varð um matarsóun í kringum atburðinn. Gáfust mörg tækifæri til að fræða landann um aðgerðir til að sporna við matarsóun.

Við lifum á tímum óhófs þar sem þriðjungur matvæla sem framleidd eru er hent einhversstaðar í virðiskeðjunni. Þetta þarf að breytast. Skipuleggjendur Óhófs vildu sýna neytendum og fyrirtækjum að það eru til leiðir til að minnka matarsóun. Þar má til dæmis nefna að vinna úr matvælunum þegar þau liggja undir skemmdum, með að frysta, með að vera ekki hrædd við "best fyrir" merkingu á matvörum (Nota nefið!), með að taka afganga með sér heim, nýta afganga o.s.frv.

Hrefna Sætran útbjó gómsætar brúskettur úr snittubrauði og grænmeti sem ekki seljast í hillum verslana. Einnig var boðið upp á dýrindis „Blóðugar Maríur“ úr útlitsgölluðum tómötum með mysuvodka!

Mysuvodkinn kom frá Foss distillery, sem í samvinnu við Mjólkursamsöluna og KS eru að þróa mysuvodka úr mjólkursykri sem fellur til við ostaframleiðslu. Þessari afurð er annars hent í framleiðsluferlinu.

Gæðabakstur lagði til snittubrauð, en það brauð sem selst ekki ferskt í verslunum er annars tekið tilbaka og gefið í svínafóður. Sölufélag Garðyrkjubænda lagði til grænmeti og tómata í kokteilinn, það grænmeti hafði ekki komist í búðarhillurnar sökum útlitsgalla en er nýtt eftir fremsta megni í vörulínu félagsins „Í einum grænum“ sem býr til fullunnar vörur úr íslensku grænmeti. 

Óhóf

19.07.2017 09:54

Norrænt samstarf gegn matarsóun

30.06.2017 11:23

Árlega er sóað meira en 3,5 milljónum tonna af mat á Norðurlöndunum. Norræna ráðherranefndin hefur samþykkt að stefna að sameiginlegu markmiði um minnkun matarsóunar. Lögð verður áhersla á frumframleiðslu, geymsluþolsmerkingar og dreifingu matvæla í þessu samnorræna verkefni. Einnig verður komið á fót norræna samstarfsnet um matarsóun og bætta nýtingu auðlinda sem mun styðja við sameiginleg átaksverkefni og aðra fræðslu.

 Lestu frekar um þetta frábæra samstarf í frétt Rúv og á fréttavef Norrænu ráðherranefndarinnar

Verslunin er miðpunktur í grænum skiptum

23.06.2017 11:18

Breiður samstarfshópur stendur að baki þessarar síðu og er þar fulltrúi frá Samtökum verslunar og þjónustu (SVÞ). Margt er hægt að gera til að grænka rekstur félagsmanna SVÞ. Í eftirfarandi pistli frá SVÞ er vakin athygli á því hvernig verslanir geta verið miðpunkturinn í grænum skiptum og m.a. minnkað matarsóun mikið.

Verslunin er miðpunktur í grænum skiptum

Viðskiptin sjálf hafa ekki mikil bein áhrif á losun gróðurhúsaloftegunda, en hafa áhrif á birgja, umhverfisval neytenda og heildarlosun. Við verðum að hafa áhrif.

Heild- og smásala greiðir um 9,4% af launum og launatengdum gjöldum á Íslandi og um 14% vinnuafls starfar í heild- eða smásölu og er þetta því sú atvinnugrein sem veitir flestum atvinnu hér á landi.  Rúmlega 8% af landsframleiðslu á Íslandi árið 2016 átti rætur að rekja til heild- og smásöluverslunar og því er þessi geiri einn sá umfangsmesti á Íslandi.

Við teljum að viðræður, samvinna og breið þátttaka á vinnustað um umhverfismál styðji og styrki átak á sviði umhverfismála. Það eru einkum þrjú svið þar sem verslun getur haft áhrif í grænum skiptum:

  • Með eigin aðgerðum (orkunýtni, draga úr notkun jarðefnaeldsneytistegunda í samgöngum, flokkun og meðhöndlun úrgangs)
  • Vera leiðandi fyrir birgja og framleiðendur
  • Hvetja til grænnar neyslu

Naumur tími

Áætlað er að heildareftirspurn eftir auðlindum árið 2050 verði 140 milljarðar tonna en eftirspurnin var um 50 milljarðar árið 2014. Það er 400% meira en jörðin ræður við (Accenture Strategy, "Circular Advantage). Við notum nú þegar meira en jörðin nær að endurnýja á hverju ári. Aukin eftirspurn og minna aðgengi er ekki sjálfbært. Árið 2050 verður skortur á ýmsum mikilvægum málmum og ný úrræði verða mjög dýr.

Mikilvægi hringhagkerfisins

Hringhagkerfið styður við sjálfbæran vöxt og störf í verslun og þjónustustörfum á Íslandi. Hringhagkerfið snýst í meginatriðum um að halda auðlindunum í umferð. Framleiðendur bera ekki aðeins ábyrgð á vörum allan líftíma þeirra, þeir hafa einnig efnahagslegan ábata af því að fá vörur og efni til baka eftir notkun.

Allt þetta skapar ný störf, með nýjum verkefnum og nýjum hugsunarhætti. Fyrirhugaðri sýn verður að nást, m.a. með atvinnuskapandi nýsköpun og alhliða þjálfun fyrir alla starfsmenn.  Fyrirtæki verða í miklu meira mæli að hafa virka nálgun til umhverfis- og loftslagsmála í virðiskeðjunni. Verslanir verða t.a.m. að kortleggja virðiskeðju matvæla til að ná árangi við að sporna gegn matarsóun.

Nauðsynleg aðkoma stjórnvalda

Leiðarvísir að breyttu umhverfi getur komið úr ólíkum áttum – bæði með því að huga að verslunarviðskiptunum sjálfum sem stjórnvöld geta komið að. T.a.m. getur verslunin boðið upp á grænna vöruúrval sem er bæði aðlaðandi og aðgengilegt. Þetta er hægt með því að samtvinna sjálfbærni og undirstöður hringhagkerfisins í hönnun verslana, innkaupum, svæðisskipulagi og öðrum þáttum sem verslunin notar til að auglýsa sig. Umhverfisvottun verslana, umhverfisstaðlar á flutninga, þátttaka í mótun umhverfis og þróunarverkefnum í nærumhverfi verslunarinnar eru þættir sem verslunin gæti nýtt til að skapa samkeppnisforskot. Samhliða þessu ættu stjórnmálamenn að tryggja umhverfi sem gerir það einnig hagkvæmt fyrir verslunina að taka þátt í grænum skiptum.

Að endingu

Smásalar gegna lykilhlutverki í að hringhagkerfið virki þar sem neytendur versla í búðunum þeirra á hverjum einasta degi og eru í auknum mæli að sýna áhuga á umhverfisáhrifum neytendavara. Auk þess hafa Íslendingar tækifæri til að stuðla að samkeppnishæfu hagkerfi sem einkennist af lítilli koltvísýringslosun með vali þeirra.Smásalar er nú þegar virkir að upplýsa og hafa áhrif á val neytenda með því að bjóða þeim ábyrgar afurðir, pökkun með minni umhverfisáhrifum og veita ábendingar um hvernig á að geyma mat og elda með afgöngum til að draga úr matarsóun og skipuleggja upplýsingaherferðir til neytenda um orkusparandi vörur.

Höfundur: Ingvar Freyr Ingvarsson, hagfræðingur SVÞ.

Landspítali og Verandi tilnefnd til Umhverfisverðlauna Norðurlandaráðs 2017

20.06.2017 11:12

Norræn dómnefnd hefur valið 11 verkefni til Umhverfisverðlauna Norðurlandaráðs úr hópi þeirra tillagna sem borist hafa frá almenningi á Norðurlöndum. Þemað í ár eru verkefni sem færa okkur nær úrgangslausu samfélagi.

Umhverfisverðlaunin eru veitt árlega norrænu fyrirtæki, samtökum eða einstaklingi sem hefur tekist á framúrskarandi hátt að flétta náttúru- og umhverfissjónarmið í starfsemi sína, eða hefur á annan hátt lagt fram mikilvægan skerf í þágu náttúru og umhverfis.

Í ár eru Landspítali og Verandi tilnefnd.

Hér má lesa rökstuðning dómnefndar: 

 

Verandi

"Verandi vinnur með sjálfbærni og endurnýtingu með því að framleiða snyrtivörur úr hráefnum sem ella yrði hent. Fyrirtækir endurnýtir m.a. kaffikorg og kakóbaunahrat sem ella yrði úrgangur eftir að hafa ferðast yfir hálfan hnöttinn. Verandi endurnýtir einnig krækiberjahrat, sem verður til við sultuframleiðslu og „byggsag“. Verandi kynnir nýstárlega aðferð þar sem hollum og góðum hráefnum, sem ella yrði hent, er breytt í auðlindir fyrir nýjar vörur. Norrænir neytendur halda áfram að drekka kaffi og borða súkkulaði þrátt fyrir að hráefnin séu ekki ræktuð á svæðinu og að þau þurfi að flytja heimshornanna á milli. Því verður æ brýnna að finna aðferðir sem gefa fólki kost á að nýta dýrmæt hráefnin oftar en einu sinni."

 

Landspítali

"Landspítali er stærsti vinnustaður á Íslandi. Umhverfisstefna Landspítalans er afar metnaðarfull. Þar er t.a.m. rekið svansmerkt matarneyti og starfsfólki er boðið upp á (mjög vinsæla) samgöngusamninga. Landspítali hefur verið í fararbroddi í flokkun úrgangs. Á árunum 2012–2016 tókst næstum að fjórfalda endurnýtingu á plasti og tvöfalda endurnýtingu á lífrænum úrgangi auk þess sem endurnýting pappírs er orðin átta sinnum meiri en árið 2012. Innan tíðar mun Landspítali halda áfram vinnu sinni að loftslagsmarkmiðum en á næstu tíu árum verður reist nýtt sjúkrahús sem verður umhverfisvænt þegar á teikniborðinu. Landspítalinn í Reykjavík er skýr fyrirmynd fyrir samfélagið og geirann með heildarsýn sinni um betra umhverfi og betri heilsu."

Hér eru allar tilnefningarnar

Finnland

Rec Alkaline Ltd - Breytir alkalískum rafhlöðum í hreinan snefilefnaáburð

RePack - Endurnýtanlegar umbúðir fyrir rafræna verslun

 

Ísland

Landspítali - háskólasjúkrahús - Minni sóun, áhersla á færri einnota hluti, endurvinnslu og matarsóun

Verandi - Framleiðir vandaðar húðvörur með því að endurnýta auðlindir náttúrunnar

 

Noregur

Restarters Oslo - Hvetur fólk til að tileinka sér skapandi og félagslega viðgerðamenningu

Hold Norge Rent - sjálfboðasamtök sem vinna gegn mengun

Eyde-klyngen - Leiðandi afl í hringrásarhagkerfi iðnaðarins: Verðmæti úr úrgangi

 

Svíþjóð

ALLWIN - dregur úr matarsóun, 2 milljónir máltíða á ári fyrir bágstadda

Matcentralen, Stockholms Stadsmission - vinnuaðlögun og endurdreifing afgangsmatar

ICA og Rescued Fruits - Drykkir búnir til úr hólpnum ávöxtum frá ICA

Swedish Algae Factory - Eykur skilvirkni sólarrafhlaðna með efni unnu úr þörungum

 

Umhverfisverðlaun Norðurlandaráðs 2017 verða afhent í 23. sinn í Helsinki þann 1. nóvember 2017 á þingi Norðurlandaráðs. Verðlaunaféð er 350.000 danskar krónur (rúmlega 5,3 mill ISK). Lesið nánar um verðlaunin hér.

Mynd: Eigendur Verandi, þær Elva Björk Barkardóttir og Rakel Garðarsdóttir

10 húsráð gegn matarsóun

20.06.2017 09:52